محمدرضا جبارى
458
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )
رهبرى امور سازمان را به امر امام دوازدهم عليه السّلام به فرزندش محمد واگذار نمود . 6118712 خ 0 135 خ چنان كه گذشت ، درباره تاريخ وفات او ، همچون ولادتش ، ابهام وجود دارد و هيچكس ، على رغم نقش مهم وى در اداره سازمان وكالت ، تصريحى به تاريخ وفاتش ننموده است ! مورخين متأخر كوشيدهاند تا تاريخهايى را ارائه دهند ؛ از جمله « هاشم معروف الحسنى » مىنويسد : سفارت عثمان بن سعيد تا سال 265 ق ادامه داشته است . 7118712 خ 0 136 خ اما وى هيچ مأخذى را به عنوان مستند سخنش ذكر نمىكند ! بعيد نيست كه او نيز شبيه استدلالى را كه « محمد صدر » دارد ، عنوان نمايد ؛ گفته شد كه وى ، معارضه « احمد بن هلال كرخى » با سفير دوم را با توجه به تاريخ وفات او ( سال 267 ق ) ، دليل بر آن گرفته كه سفير اول قاعدتا بايستى تا سال 265 ق ادامه فعاليت داده باشد . 8118712 خ 0 137 خ دكتر جواد على تاريخ وفات وى را سال 280 ق عنوان كرده است ! 9118712 خ 0 138 خ وى در اين نظر ، بر روايت شيخ طوسى از « محمد بن همام » تكيه كرده است . در اين روايت ، به نقل از « محمد بن همام » چنين آمده است : « در سال 280 ق « محمد بن حمويه بن عبد العزيز » مرا حديث كرد از « محمّد بن ابراهيم بن مهزيار » ، كه بعد از وفات « أبى عمرو » اين توقيع خارج شد كه : پسر ( محمد بن عثمان ) كه خداى محفوظش دارد ، و همواره مورد اعتماد ما در زمان حيات پدرش - رضى الله عنه و ارضاه و نضّر وجهه - بوده و نزد ما به منزله پدر و جانشين او است ، و طبق فرمان ما فرمان مىدهد و عمل مىكند ، خداوند امورش را كفايت نمايد ؛ و از وى پيروى كن و جايگاهش را در نزد ما بشناس » . 0218712 خ 0 139 خ همانگونه كه روشن است ، تاريخ ياد شده ( سال 280 ق ) نه تاريخ وفات سفير اول ، بلكه تاريخ نقل اين حديث توسط « محمد بن حمويه » به « محمد بن همام » است ! ما قبلا از نقل « احمد بن محمد دينورى » چنين استظهار كرديم كه وفات سفير اول مىبايست در يكى ، دو سال اول دوره غيبت صغرا بوده باشد ؛ چرا كه طبق اين نقل ، وى يك يا دو سال پس از رحلت امام عسكرى عليه السّلام براى شناخت باب امام عصر عليه السّلام راهى بغداد مىشود و با دعوى سفارت توسط « ابو جعفر عمرى » ، لقب « محمد بن عثمان » ، مواجه مىشود ؛ 1218712 خ 0 140 خ پس بايستى سفير اول تا اين زمان رحلت ننموده باشد ! « عثمان بن سعيد » پس از رحلت ، توسط فرزندش محمد ، تغسيل و تكفين و در شهر محل اقامتش ، بغداد ، تدفين گشت . بنا به نقل شيخ طوسى از « ابن برينه » ، قبر « عثمان بن